Piet van Wijngaerdt (1873-1964), ‘The Mill’ (recent verkocht)
Olieverf op doek, afm. 62 x 83 cm, gesigneerd links onder ‘Piet van Wijngaerdt’, nogmaals voluit gesigneerd op achterzijde doek ‘Piet van Wijngaerdt’ en met titel ‘The Mill’ , beide in handschrift van de kunstenaar.
Te dateren ca. 1916
Herkomst
– De verzamelaar Piet Boendermaker kocht het schilderij op een tentoonstelling van kunstenaarsvereniging ‘Het Signaal’ in Kunstzaal Panorama aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam in november 1918.
Na het faillssement van het vastgoed bedrijf van zijn vader moest Piet Boendermaker zijn collectie overdragen aan de Bank voor Onroerende Zaken en werd het in 1958 op de negende en een na laatste van de zogenaamde Boendermaker veilingen bij veilinghuis Bom op 17 september 1958 verkocht aan een particuliere eigenaar.
Op het spieraam staat het nummer dat Boendermaker aan het schilderij gaf (2825) en ‘5’, een nummer dat een medewerker van Het Stedelijk Amsterdam aan het schilderij gaf bij een inventarisatie in de jaren ’50. Achterop het doek in krijt nummer ’75’: het kavelnummer op die betreffende veiling.
-Laatste particuliere eigenaars hadden het schilderij sinds 2001 in hun bezit
Tentoonstellingen:
– Kunstzaal Panorama oktober-november 1918
-‘Piet van Wijngaerdt, Grondlegger van de Bergense School’ Stedelijk Museum Alkmaar’, 24 november 2018 t/m 12 mei 2019
Literatuur:
– Renée Smithuis ‘Piet van Wijngaerdt, Grondlegger van de Bergense School’, catalogus bij gelijknamige tentoonstelling. Waanders 2018, AFGEBEELD: pag.103 (afbeelding 84) met titel ‘De Molen’
– Piet Spijk ‘ Piet Boendermaker, Mecenas van De Bergense School’ Waanders 2015. Zie pagina 282 voor Boendermaker nummers bij titel ‘Molen’
– Sylvia L. van Alting van Geusau en Esther l. Wouthuysen ‘Kunstzinnig vermaak in Amsterdam, Het Panoramagebouw in De Plantage 1880-1935’, Het Genootschap Amstelodanum 2021.
– N.H. Wolf ‘De Kunst’ 2 november 1918.
In augustus 1916 richten de Franse schilder Le Fauconnier en Piet van Wijngaerdt de kunstenaarsvereniging ‘Het Signaal’ op. Van Wijngaerdt en Le Fauconnier schrijven een manifest dat van groot belang was voor de ontwikkeling van de Bergense School.
De nieuwe kunst zou zich volgens dit manifest moeten onderscheiden door een grote mate van expressie, wat bereikt kan worden door een rijk spel van schaduwen, versterkte kleuren, lijnen en vlakken. Het doel was de zeggingskracht te verhogen waarbij het onderwerp van ondergeschikt belang is. Met deze opvatting die Van Wijngaerdt ook aan zijn kunstenaarsvrienden in Bergen met veel vuur verkondigde, legde hij de basis voor het donkere, figuratieve expressionisme van de Bergense School.
De eerste tentoonstelling van ‘Het Signaal’ werd in 1916 in het Stedelijk Museum in Amsterdam gehouden. De vierde was in oktober-november in Het Panoramagebouw. Van Wijngaerdt en Le Fauconnier deden telkens mee. Andere schilders waren o.a. Kees Maks, Dirk Filarski, Arnout Colnot en Charley Toorop.
Recensenten bespraken de tentoonstellingen nogal lauw. Voor het werk van Piet van Wijngaerdt werd een uitzondering gemaakt.
De criticus N.H. Wolf merkte in het tijdschrift ‘De Kunst’ het volgende op over de expositie in het Panoramagebouw:’ Tot degenen die het dichtst bij Le Fauconnier staan behoort Piet van Wijngaerdt, die nadat hij de ‘gewone’ manier van schilderen prijsgegeven had in 1913 na de groote tentoonstelling van den Modernen Kunstkring in het Stedelijk Museum, zich sterk tot hem (= Le Fauconnier) voelde aangetrokken. Langs verschillende wegen, die dikwerf uiteenliepen, is hij ten slotte gekomen tot zijn doel en heeft hij zijn persoonlijkheid, die hij vroeger in niet geringe mate bezat, toch eindelijk weer teruggevonden. En zoo zien wij Van Wijngaerdt’s werk, hier op de tentoonstelling in het Panorama, weer met eigen kleuren en eigen lijnen en eigen expressie als voorheen, doch in een moderner stijl, anders, misschien beter, in elk geval weer met een eigen karakter.’
Rest de vraag waarom Van Wijngaerdt het schilderij een Engelse titel gaf. Wilde hij de internationale uitstraling van ‘Het Signaal’ benadrukken? In de literatuur is de titel van het schilderij ook wel ‘Molen aan het Gein’.
Piet van Wijngaerdt (1873-1964), “Het verlaten huis in den boomgaard”
olieverf op doek, afm. 64 x 76 cm, gesigneerd links onder, nogmaals gesigneerd en met titel ‘Het verlaten huis in den boomgaard’ achterzijde, te dateren ca. 1917.
In augustus 1916 richten de Franse schilder Le Fauconnier en Piet van Wijngaerdt de kunstenaarsvereniging Het Signaal op. Van Wijngaerdt en Le Fauconnier schrijven een manifest dat van groot belang was voor de ontwikkeling van de Bergense School.
De nieuwe kunst zou zich volgens dit manifest moeten onderscheiden door een grote mate van expressie, wat bereikt kan worden door een rijk spel van schaduwen, versterkte kleuren, lijnen en vlakken. Het doel was de zeggingskracht te verhogen waarbij het onderwerp van ondergeschikt belang is. Met deze opvatting die Van Wijngaerdt ook aan zijn kunstenaarsvrienden in Bergen met veel vuur verkondigde, legde hij de basis voor het donkere, figuratieve expressionisme van de Bergense School.
Literatuur:
– P. van Wijngaerdt en H. Le Fauconnier, ‘Het Signaal, Over de nieuwe strooming in de hedendaagsche schilderkunst’, Bussum 1916
– Renée Smithuis, ‘Piet van Wijngaerdt, Grondlegger van de Bergense School’ catalogus bij een overzichtstentoonstelling in Stedelijk Museum Alkmaar, 2018
Piet van Wijngaerdt (1873-1964), ‘ Hooiende boer’
Olieverf op doek, afmeting 81 x 101 cm in originele Boendermakerlijst, te dateren ca 1918
Het hier afgebeelde schilderij van Piet van Wijngaerdt is nu afkomstig van een Nederlandse familie die in Duitsland woonde. Ze kochten het schilderij in de jaren ’90 via het veilinghuis Sotheby’s in Amsterdam. In de catalogus had het schilderij de Engelse titel Harvest. Vreemd genoeg stond toen niet de oorspronkelijke herkomst vermeld: namelijk de Boendermaker collectie. De verzamelaar-mecenas Boendermaker kocht het schilderij rechtstreeks uit het atelier van Van Wijngaerdt. Het schilderij kwam weer op de markt in 1958 toen het bij het Amsterdamse veilinghuis Bom geveild werd.
De nummers op het spieraam geven precies aan wanneer dat het geval was.
Nummer 3159 is het zogenaamde Boendermakernummer. Nummer 410 het veilingnummer erop gezet door een medewerker van het veilinghuis. De nummers op het schilderij corresponderen met de nummers die Piet Spijk opnam in zijn onvolprezen boek over de Boendermakercollectie.
Vreemd is wel dat de maten verkeerd overgenomen zijn bij Bom. Het schilderij meet niet 82 x 110, maar is 9 centimeter kleiner. Uit de lijst is er niets afgesneden. Ook zou het schilderij links onder gesigneerd zijn, maar dat is het niet. Het is aan de achterzijde gesigneerd. Nu niet meer te zien door een later aangebrachte bedoeking.
Piet van Wijngaerdt (1873-1964) Bloeiende meidooorn / Mosselenbuurt Bergen
Olieverf op doek, afm.46 x 56 cm. gesigneerd rechts midden, te dateren 1918-1919 zie ook artikel Noord-Hollands Dagblad 6 februari 2018.
Tentoonstelling Stedelijk Museum Alkmaar: Piet van Wijngaerdt, Grondlegger van de Bergense School. Afgebeeld in boek van Renée Smithuis bij deze tentoonstelling: pag. 93, afb 75
In augustus 1916 richten de Franse schilder Le Fauconnier en Piet van Wijngaerdt de kunstenaarsvereniging Het Signaal op. Van Wijngaerdt schrijft een manifest De nieuwe schilderkunst dat van groot belang was voor de ontwikkeling van de Bergense School.
De nieuwe kunst zou zich volgens dit manifest moeten onderscheiden door een grote mate van expressie, wat bereikt kan worden door een rijk spel van schaduwen, versterkte kleuren, lijnen en vlakken. Het doel was de zeggingskracht te verhogen waarbij het onderwerp van ondergeschikt belang is. Met deze opvatting die Van Wijngaerdt ook aan zijn kunstenaarsvrienden in Bergen met veel vuur verkondigde, legde hij de basis voor het donkere, figuratieve expressionisme van de Bergense School.