Dirk Herman Willem Filarski (1885-1964), ‘Wolfgang’ (nieuw in collectie)
olieverf op doek, afm. 55 x 69 cm, rechts onder gesigneerd, gedateerd en geannoteerd ‘D.H.W.Filarski ’13 (=1913)’ en ‘Wolfgang’
Herkomst:
– Boendermakercollectie met nummers 524 en inventarisnummer 649 van het Stedelijk Amsterdam op spieraam. NB.abusievelijk met titel ‘Sankt Moritz’ in Piet Spijk ‘Piet Boendermaker, mecenas van de Bergense School’. Deze titel is aan het schilderij gegeven door een medewerker van het Stedelijk Museum in de jaren vijftig van de vorige eeuw
– Particuliere collectie ca. 1955, nb: niet geveild op faillissement veilingen van de collectie Boendermaker in 1957/58.
– Veiling Sotheby’s 12 december 1991 met titel ‘Winter’.
– Particuliere collectie
Afbeelding 143 (pag.122) in Renée Smithuis ‘Dirk Filarski, Zwervend schilder van de Bergense School met titel ‘Dorpje in een besneeuwd dal’.
Prijs: euro 8400
Wolfgang is een dorp dat net boven Davos ligt en bekend is om de Wolfgangpas. Die is gelegen in het Zwitserse kanton Graubünden en vormt de verbinding tussen Klosters in het Prättigaudal en Davos in het dal van de Landwasser.
Vanwege de geringe hoogte kan de pas gedurende de winter relatief gemakkelijk berijdbaar gehouden worden voor autoverkeer. Het huidige traject over de 1631 meter hoge bergpas is aangelegd in 1889. Naast de verkeersweg loopt over de Wolfgangpas ook een spoorlijn van de Rhätische Bahn van Davos naar het aan de Rijn gelegen Landquart.
In de nabijheid van de pashoogte staat de bekende Hochgebirgsklinik Wolfgang waarin het Nederlands Astmacentrum gehuisvest was, nu in Davos.
Filarski was vanaf 1912 regelmatig in Zwitserland te vinden. Dit schilderij behoort tot zijn zogenaamde ‘eerste Zwitserse periode’, die ruw onderbroken werd door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in juli 1914. Met zijn vriend en collega Dirk Smorenberg trok hij de bergen in schilderde hij in een licht palet, bijna luministisch, het berglandschap.In zijn ’tweede Zwitserse periode’ vanaf 1917 hadden de impressionistische kleurtoetsen plaats gemaakt voor felle kleuren met veel contrast. Filarski was een expressionistisch schilder geworden.
Literatuur:
– Renée Smithuis, ‘Dirk Filarski, Zwervend schilder van de Bergense School’.
– Eliane Odding, Antoon Erftemeijer, ‘Over de top. Dirk Filarski’, catalogus bij gelijknamige tentoonstelling in Museum Kranenburgh 30 november 2025 t/m 10 mei 2026.
Dirk Herman Willem Filarski (1885-1964), ‘Osnabrück’ (nieuw in collectie)
olieverf op doek, afm. 65 x 54 cm, gesigneerd en gedateerd rechts onder ‘D.H.W. Filarski’ en ’11′(=1911)
titel op spieraam achterzijde
herkomst:
– privé collectie Dirk Filarski
– verkocht in Kunstzalen Bennewitz, eretentoonstelling 70e verjaardag, november-december 1955 (sticker achterzijde)
– particuliere collectie
Prijs: euro 3800
In de zomer van 1911 maakte de 25-jarige Dirk Filarski zijn eerste buitenlandse reis. Hij trok zo’n zes weken door Duitsland, waar hij o.a. Osnabrück en Norderney bezocht. Osnabrück was de geboorteplaats van zijn mecenas August Maschmeijer en op Norderney had Maschmeijer een vakantiehuis waar Filarski mocht logeren. Op het eiland ontstond een aantal strand- en duingezichten met een sterk lumininistisch karakter. Zie bv. op deze site bij Voorheen te koop ‘Duinlandschap op Norderney’.
Tot nu was er geen werk bekend dat hij in Osnabrück maakte. Renée Smithuis zegt er in haar monografie over de schilder het volgende over: ‘Filarski schreef aan de kunsthistoricus Albert Plasschaert dat hij in 1911 ook naar Osnabrück was gereisd (….) Werk van Filarski dat in die stad zou zijn ontstaan, is niet getraceerd.’ (pag.20).
De afgebeelde vakwerkhuizen zijn typerend voor de historische binnenstad van Osnabrück.
Literatuur:
– Renée Smithuis, ‘D.H.W. Filarski, Zwervend schilder van de Bergense School’
– ‘De familie Maschmeijer en Zuilenhof’, Themanummer Bergense Kroniek, februari 2008
Dirk Herman Willem Filarski (1885-1964) Safi, Marokko
olieverf op doek, afm. 66 x 82 cm, gesigneerd en gedateerd rechts onder ‘D.H.W. Filarski 1930’
titel op achterzijde doek in handschrift van de schilder: Safi aan de kust Marabout
Prijs: euro 4400
herkomst:
-Collectie Boendermaker. Boendermakernummer: 2747. Inventarisnummer Stedelijk Museum Amsterdam: 914 met titel ‘Safi aan de kust van Marabout’
-Verkocht op de 8e faillissementsveiling van Boendermakercollectie bij veilinghuis Bom in Amsterdam op 21 mei 1958
-Koper onbekend
-Sinds 1973 bij laatste eigenaar.
Een medewerker van het Stedelijk Museum, dat de ca. 40 Noord-Afrikaanse schilderijen die Boendermaker van de kunstenaar ‘verwierf’ inventariseerde nam de titel van het schilderij verkeerd over: hij zette het woord ‘van’ tussen ‘kust’ en ‘Marabout’, daarmee suggererend dat Marabout een plaatsnaam is.
Een ‘marabout’ is echter in de Maghreb een ascetisch persoon, die gezien wordt als een wijsgeer en ook wel als een heilige wordt beschouwd.
Renée Smithuis schrijft in haar monografie over Filarski ‘Zwervend schilder van de Bergense School’: ‘De namen Marabout en Maraboe waren wel geregeld te vinden in zijn fotodocumentatie en bij tentoongestelde werken maar op de landkaart bleek dat een stuk moeilijker.’ Misverstand opgelost!
Ze vervolgt: ‘Het bedrijvige in de Noord-Afrikaanse steden moet hem aangesproken hebben. Hij ging zijn werken stofferen met figuren. Dat was hoogst zeldzaam in zijn oeuvre. Ineens bevolkten kleurrijke mensenmassa’s de markt van Meknès en de steegjes van Safi’ (beide citaten pag. 46 van de monografie).
Figuren zien we ook op dit schilderij van Safi dat hij begin 1930 maakte. Zijn het ‘marabouts’? Is het witte huis de woning van een marabout?
Safi is een kustplaats aan de Atlantische Oceaan ten noordwesten van Marrakesh. Het was lang in handen van de Portugezen die er vestingwerken bouwden, op het schilderij zichtbaar.